W typowych usługach B2B (firma-dla-firmy) miejscem opodatkowania jest kraj nabywcy (art. 28b ustawy o VAT). Dlatego polska faktura dla firmy z UE/UA jest zwykle bez VAT (NP) z adnotacją o art. 28b; VAT rozlicza nabywca u siebie (reverse charge = „odwrotne obciążenie”, czyli VAT rozlicza kupujący). Wyjątki: usługi B2C (dla konsumentów) w UE często przez OSS; „e-usługi” do Ukrainy mogą wymagać rejestracji i poboru 20% VAT w UA (tzw. „Google-tax”).
Dla kogo?
Agencje marketingowe/IT/SEO/SEM, software house’y, freelancerzy IT, konsultanci, dostawcy SaaS (oprogramowanie jako usługa) i dostępu do platform, twórcy treści cyfrowych.
Podstawa: gdzie „leży” VAT w B2B
- Zasada ogólna (B2B, art. 28b): miejsce opodatkowania to kraj siedziby nabywcy.
- Fakturowanie: stawka NP („nie podlega” polskiemu VAT) + dopisek: „Usługa nie podlega opodatkowaniu w Polsce – art. 28b ustawy o VAT. Miejsce opodatkowania: kraj nabywcy.”
Słowniczek:
- B2B = business-to-business (firma dla firmy);
- NP = nie podlega polskiemu VAT;
- reverse charge = odwrotne obciążenie (VAT rozlicza kupujący u siebie);
- OSS = One-Stop Shop (unijna procedura rozliczania VAT dla B2C w różnych krajach UE).
Sprzedaż z Polski do UE (B2B)
- Nabywca-firma z UE (ma NIP-UE): faktura NP + adnotacja o art. 28b; w danych nabywcy podaj jego NIP-UE (z prefiksem kraju). Praktycznie dopisuje się też „reverse charge” – ułatwia odbiorcy rozliczenie.
- Nabywca-firma bez NIP-UE: art. 28b nadal działa, ale poproś o podanie NIP-UE lub potwierdzenie statusu podatkowego (by uniknąć formalnych problemów po stronie klienta).
Raportowanie: sprzedaż usług B2B do UE wykazujesz w JPK_V7 oraz – jeśli dotyczy – w informacji podsumowującej VAT-UE (sekcja „usługi”). To dotyczy sprzedaży, nie zakupów.
Sprzedaż z Polski do Ukrainy (B2B)
- Ukraina = kraj trzeci (poza UE): faktura NP + adnotacja o art. 28b („miejsce opodatkowania: Ukraina”).
- Dane nabywcy: warto podać lokalny numer podatkowy (np. EDRPOU dla spółki, РНОКПП dla JDG/FOP).
- Po stronie UA: VAT zwykle rozlicza nabywca jako import usług (czasem w trybie „tax agent”), nawet jeśli nie jest zarejestrowanym płatnikiem VAT – szczegóły według przepisów UA i rodzaju usługi.
B2C i usługi elektroniczne (TBE) – wyjątki
UE – B2C (konsument)
Usługi telekomunikacyjne, nadawcze i elektroniczne (TBE) są opodatkowane w kraju konsumenta (art. 28k). Najwygodniej rozliczać przez OSS (jedna procedura na wiele państw UE).
Ukraina – „e-usługi/Google-tax”
Jeśli sprzedajesz e-usługi (np. dostęp do platformy/SaaS, treści cyfrowe, automatyczna reklama online) osobom fizycznym lub FOP niebędącym płatnikami VAT w UA, nierezydent może mieć obowiązek rejestracji i poboru 20% VAT w UA (po przekroczeniu progu lub dobrowolnie). To jest inna ścieżka niż klasyczne B2B z art. 28b.
Wskazówka: Przy umowach mieszanych (np. konsulting B2B + dostęp do platformy B2C) rozdziel pozycje i stosuj właściwe zasady do każdej.
Wyjątki branżowe
- Nieruchomości (art. 28e): miejsce położenia nieruchomości.
- Wydarzenia kulturalne/sportowe (28g), transport pasażerski: odrębne reguły.
- Stałe miejsce działalności (FE): jeśli FE nabywcy w innym kraju uczestniczy w nabyciu, miejscem opodatkowania jest to FE.
Przykłady
- PL agencja → TOV (Kijów) B2B: faktura NP + 28b; nabywca rozlicza VAT w UA (import usług).
- PL agencja → startup z Berlina B2B: faktura NP + 28b + „reverse charge”; nabywca w DE rozlicza VAT u siebie.
- PL SaaS → konsument w Hiszpanii B2C TBE: rozliczenie hiszpańskiego VAT przez OSS.
- PL e-platforma → osoba fizyczna w UA: sprawdź obowiązki w UA (rejestracja nierezydenta i 20% VAT dla e-usług).
Checklista eksportu (B2B)
- [ ] Zweryfikuj status klienta: firma vs konsument, w UE – NIP-UE, w UA – EDRPOU/РНОКПП.
- [ ] Określ rodzaj usługi: zwykła B2B czy e-usługa/B2C.
- [ ] Na fakturze: NP + art. 28b (w UE praktycznie dodaj „reverse charge”).
- [ ] UE: zadbaj o VAT-UE po swojej stronie (sprzedaż usług B2B w informacji podsumowującej).
- [ ] UA: uprzedź kontrahenta o jego obowiązkach (import usług/tax agent).
Najczęstsze błędy
- Doliczanie 23% VAT do faktury B2B dla firmy z UE/UA (zwykle błędne przy art. 28b → NP).
- Mylenie B2B z B2C (TBE/OSS) oraz zasadami e-usług w UA.
- Brak rozdzielenia usług „mieszanych” (np. konsulting vs dostęp do platformy).
FAQ
Czy zawsze wpisywać „reverse charge”?
W relacjach z UE – praktycznie tak (pomaga odbiorcy). Do UA wystarczy NP + art. 28b i informacja „miejsce opodatkowania: kraj nabywcy”.
Czy dla UA potrzebny NIP-UE?
Nie. NIP-UE dotyczy wyłącznie rozliczeń wewnątrz UE.
W jakiej walucie wystawiać?
W dowolnej (PLN/EUR/USD). Pamiętaj o przeliczeniu do ksiąg według właściwego kursu i daty obowiązku podatkowego.
Disclaimer
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przepisy mogą się zmieniać i wymagać indywidualnej interpretacji. Zdecydowanie rekomendujemy konsultację z księgowością/doradcą (zwłaszcza przy e-usługach do UA i OSS).
Potrzebujesz wsparcia?
Za konsultacjami zapraszamy zwrócić się do partnerów Most Biznesu, którzy profesjonalnie i sprawnie zapewniają obsługę prawną i księgową na każdym etapie procesów biznesowych.
Masz pytania? Wypełnij krótki formularz poniżej – wrócimy do Ciebie z odpowiedzią.